Stress, wat is dat nou eigenlijk?

Bijgewerkt: mei 18

Stress, iedereen heeft het weleens en om goed te presteren, hebben we met mate soms spanning oftewel stress ook nodig, maar wat als we teveel stress hebben?


Om te beginnen wat is stress?

Stress is de reactie op het gevoel dat je in gevaar bent, het is een vorm van spanning. Op het moment dat we een gebeurtenis als bedreigend inschatten, gaat ons zenuwstelsel automatisch voorbereiden op ‘vechten of vluchten’. In een eerste fase zullen onze bijnieren adrenaline aanmaken. Fysiek spannen spieren zich aan, onze hartslag versnelt en de bloeddruk stijgt, de ademhaling wordt sneller en hoger, je gaat transpireren, krijgt een droge mond en wordt alert en waakzamer. Andere processen die je niet direct nodig hebt gaan op een lager pitje zoals: je spijsvertering, opbouw van weefsel, maag en darm activiteiten en je insuline productie wat je bloedsuikerspiegel regelt.

Onze bijnierschors zal ook cortisol gaan aanmaken bij af en toe stress niet erg, maar bij langdurige stress blijft cortisol geproduceerd worden. Dit heeft als nadeel dat de cortisol de structuur van onze hersenen veranderd.


Dit proces wordt door Dr. Erik Scherder mooi uitgelegd als je op zijn naam zoekt op internet kan je interessante video's met uitleg vinden. Volgens Dr Scherder: start stress in de hypothalamus, deze veroorzaakt de aanmaak van cortisol, ook wel het stress hormoon genoemd, dat activeert de hippocampus, die stress hoort af te remmen (en je geheugen regelt), teveel stress leidt tot een overwerkte hippocampus en schaadt je frontale lob, die je amygdala moet remmen. Een ongeremde amygdala betekent een ontketening van negatieve emoties, wat weer stress in de hypothalamus aanwakkert.


De hippocampus heeft normaal gesproken dus een remmende werking op de hypothalamus en daarmee op de stress-as, ook wel HPA-as genoemd (Hypothalamic Pituitary Adrenal Axis). De remmende werking van de hippocampus op deze HPA-as neemt af onder invloed van de te hoge cortisolspiegels en hierdoor ontstaat er een vicieuze cirkel waarbij stress leidt tot meer stress door een toegenomen en blijvende productie van cortisol.


De verminderde werking van de hippocampus uit zich daarnaast ook in de volgende symptomen: geheugenproblemen, depressie en angststoornissen. Dit is dan ook de verklaring voor de veelal aanwezige verslechtering van geheugenfunctie en concentratievermogen bij mensen die last hebben van chronische stress en/of een burnout. De hersenen van mensen die lange tijd onder grote stress hebben gestaan, zullen na verloop van tijd een overgevoeligheid voor stressors ontwikkelen. Daardoor lokken ook kleine prikkels, enorm hevige stress- en angstreacties uit.


Onderstaand een video van TED ED - How stress affects your brain


Positieve en negatieve stress

Positieve stress is bijvoorbeeld de spanning die een plezierige gebeurtenis oproept, zoals voor een wedstrijd of voor je vakantie. Na enige tijd verdwijnt deze spanning weer en keert het lichaam terug in een toestand van rust, maar bij een nare gebeurtenis is de stress niet in jouw belang en spreken we van negatieve stress en van stressklachten. Vast staat dat vooral de negatieve spanningen een gevaar vormen voor de gezondheid, omdat zij de grootste en meer langdurige effecten hebben op het centrale en autonome zenuwstelsel. Stress heb je dus in verschillende gradaties.


Welke vormen van stress zijn er dan?

Dit is het bekende "vechten of vluchten", maar daarnaast heb je ook "bevriezen" en "tend to be a friend" reactie.


Mensen met chronische pijn ervaren helaas sowieso stress, zoals lichamelijke stress, maar ook psychische stress. Langdurige stress kan leiden tot angsten, burn-out, chronische vermoeidheid, gewrichtsproblemen, auto immuunziekte en verminderd libido, daarnaast tast stress je immuunsysteem aan waardoor infecties kunnen ontstaan en veranderd je manier van denken!


Aanhoudende stress zonder herstel mogelijkheden kan op lange termijn overgaan in bijnieruitputting hierover heb ik een blog geschreven wat je kan vinden door hier te klikken, uit diverse onderzoeken blijkt ook dat stress betrokken is bij versnelde veroudering op celniveau, verantwoordelijk is bij afnemende prestaties en social isolement en dat chronische pijn zowel een veroorzaker als gevolg kan zijn van stress.


Volgens de visie van Chaitow (Biomechanische Stress Response) is er een ophoping van de volgende reacties bij stress:

  • verhoogde spiertonus (spierspanning) zorgt voor opeenhoping van afvalstoffen, lokaal zuurstof tekort en oedeem